مصطفى النوراني الاردبيلي
65
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
مىرويد . درخت راش در نور به چلر ، چهلر ، در مازندران به مرس در درخك و طوالش آلاش ، الوش در گركانرود به قزلآغاج در آستارا به قزلگز موسوم است . « 1 » راش درخت تنومندى است كه در مناطق وسيعى از جنگلهاى شمال ايران گسترش دارد و در نواحى مختلف با اسامى مختلفى شناخته مىشود . مشخصات : راش درختى است بسيار بلند ، تنه اصلى آن استوانهاى راست و بلندى آن تا 35 متر مىرسد . پوست تنه آن به رنگ فيلى يا خاكسترى مايل به سبز نازك ، ليز و صاف است . تاج آن تخم مرغى پرشاخه و برگهاى آن ساده بيضى با دندانههاى ريز در كنار برگهاى داراى مژه و تارهاى كوچك سفيد براق است جوانههاى راش دراز و نوك تيز است ، ميوه آن مثلثى و به شكل چهار وجهى و نوك تيز است . ريشه درخت راش خيلى وسيع و گسترده و در قسمت بالاى خاك مستقر است . گلهاى آن نر و ماده ، گلهاى نر به صورت شاتون قرمز و ارغوانى و آويزان و گلهاى ماده دو به دو در داخل محفظهاى قرار گرفتهاند كه در نتيجه دو عدد دانه در هر ميوه تشكيل مىشود . گلها از اوايل بهار ظاهر مىشوند و معمولًا در پائيز مىرسد و جنبشى مىشود . درخت راش در ايران در ارتفاعات شمالى البرز از آستارا ، ديلمان و طوالش تا كلاردشت ، نور ، كجور و گرگان ديده مىشود . درخت راش در توده جنگلى پس از سن 70 - 80 سالگى شروع به ميوه دادن مىكند ولى در خارج از جنگل در سنين 40 - 50 سالگى نيز ثمر مىدهد .
--> ( 1 ) - گياهان دارويى ، دكتر على زرگرى ، ج 3 ، ص 95 .